Berna Kılıç
Dilara Alkaç
$ DOLAR → Alış: / Satış:
€ EURO → Alış: / Satış:

BAHAR MEVSİMİ VE ALERJİ

Şafak Turgut
Şafak Turgut
  • 18.04.2022
  • BAHAR MEVSİMİ VE ALERJİ için yorumlar kapalı
  • 16 kez okundu

Şafak Turgut’tan hepinize merhaba! Biliyorsunuz ki bahar geldi. Doğanın uyandığı, kışlıkların yavaş yavaş kaldırıldığı, yaz mevsimi için tatil planlarının yapıldığı şu günlerde bahar mevsiminde ortaya çıkan alerjik hastalıklar da gündemimizde. “Hayat” köşesinde bugün bahar mevsiminde ortaya çıkan alerjik hastalıklara değiniyoruz. Bu hastalıklar nedir ve nasıl tedavi edilir? Alerji ve İmmünoloji Uzmanı Prof. Dr. Can Kocabaş’a sorduk.

Kış aylarını geride bırakırken, tabiatın yeşerdiği, bitkilerin çiçek açtığı, her yanı ile büyüleyici güzelliklerin yaşandığı bahar mevsimi geldi.

Ancak bahar mevsiminin bu güzellikleri yanında bazı sorunlar da görülmeye başlıyor. Alerjik rinit (nezle), konjunktivit ve astım bahar mevsimi ile birlikte polenlerin neden olduğu alerjik hastalıklardır.

Bahar mevsiminde çiçeklenen bitkilerin çoğalmasını sağlayan, gözle görülemeyen protein yapısındaki polenler, her bitki çeşidine göre özeldir. Bitkilerin çiçeklendiği dönemlerinde salındığı içim atmosferde de görülme zamanı da farklıdır. Ağaç polenleri en erken dönemde, yani kış sonu ve ilkbahar başlangıcında atmosferde yoğun olarak bulunur. Çayır ve tahıl polenleri ilkbahar ve yaz mevsiminin başında, yabani ot polenleri ise yaz mevsimi sonu ve sonbahar aylarında atmosferde yoğun olarak bulunurlar. Atmosferimizdeki polen yoğunluğu iklim şartları, bitki örtüsü ile değişiklik gösterebilir. Ancak rüzgârın etkisiyle polenlerin çok uzaklara taşınabileceğini de unutmamak gerekir.

 

Bahar mevsiminde yaşanan alerjik hastalıklar nelerdir?

Bahar mevsimi ile bitkilerden kaynaklanan polenler daha çok solunum sisteminde sorunlara neden olurlar. Bu dönemde en sık alerjik rinit (saman nezlesi), konjunktivit (kırmızı göz) ve astım gibi hastalıklara bağlı şikâyetler ortaya çıkmaktadır. Polen alerjisi ile ortaya çıkan bulgular ise şunlardır;

Burunda

  • Akıntı
  • Kaşıntı
  • Hapşırma
  • Tıkanıklık

Gözlerde

  • Kızarıklık
  • Yanma ve batma hissi
  • Kaşıntı
  • Sulanma

Solunum yollarında

  • Öksürük
  • Göğüste hışıltı
  • Nefes darlığı
  • Göğüste sıkışma hissi

Bahar mevsiminde görülen şikâyetler oldukça gürültülü seyredebilir. Peş peşe hapşırma, bol sulu burun akıntısı ve kaşıntı yanında uykuyu engelleyecek kadar olan tıkanıklık alerjik rinit bulguları olabilir. Alerjik rinit ve astım hastalığının çoğu zaman birlikte bulunduğunu da vurgulamak gerekir. Öksürük, nefes almada zorlanma, göğüsten gelen hırıltı ya da hışıltı astım belirtileri olabilir. Astımı olan hastalar bu dönemde atak yani astım krizi de geçirebilir.

Alerjik hastalıklar kronik yani müzmin hastalıklardır. Alerjik rinit en sık görülen alerjik hastalıkların başında yer almaktadır. Bazı ülkelerde toplumun neredeyse yarısına yakınında alerjik rinit ve/veya astım bulunmaktadır. Çoğu zaman önemsenmese de alerjik rinit, tek başına neden olduğu sorunlar yanında birçok hastalığı da zemin hazırlamaktadır. Sinüzit, daha çok çocuklarda görülen orta kulak infeksiyonları, burun tıkanıklığı nedeniyle nefes almadaki sorunlar nedeniyle horlama, uzun dönemde diş ve damak yapısında bozukluklar alerjik rinit’e bağlı olarak gelişebilmektedir.

Diğer yandan Alerjik rinit uyku bozukluğuna, yorgunluğa, öğrenme güçlüklerine yani hayat kalitemizde olumsuzluklara neden olmaktadır. Olumsuz etkilerini en iyi sınav dönemindeki çocuklarımızda görebiliriz. En önemli dönemeçlerinden biri olan sınav dönemlerinde yaşanan endişeler alerjik hastalıkların hayatımızı ne kadar çok etkilediğinin en önemli göstergelerinden birisidir.

Bahar Mevsiminde Ortaya Çıkan Alerjik Hastalıklarda Tanı Nasıl Konulur?

Alerjik hastalıklara tanı çoğu zaman ortaya çıkan bulguların özelliğine göre kolayca konulabilir. Bulgular duyarlı olunan alerjenlerle karşılaşıldığında ortaya çıkar. Polenlere karşı alerjiniz varsa şikâyetleriniz bahar döneminden itibaren başlar. Alerjisi olduğunuz polenlerin havadaki miktarına bağlı olarak şikâyetlerinizin şiddeti de değişebilir. Bu nedenle hastaların yaşadığı sorunların derecesinin yıllara göre değişiklik gösterebileceği unutulmamalıdır.

Deri testleri;

Duyarlı olunan alerjenlerin tespit edilebilmesi için deri testleri yapılmalıdır. Bazı durumlarda kanda alerjenlere karşı antikor yanıtının bakılması gerekebilir. Ancak bu testlerin deneyimli alerji ve klinik immünoloji uzmanı tarafından yapılması gerekmektedir. Çünkü testlerin yapılması ve yorumlanması deneyim gerektiren süreçlerdir.

Astımı olan hastalarda ek olarak solunum fonksiyon testlerinin de yapılması hem tanı konulmasında hem de hastalığın takibi açısından son derece önemlidir.

Bu testlerin yanında hem alerjik rinit hem de astım için daha ileri tanısal süreçler alerji uzmanları tarafından uygulanabilir.

Alerjik hastalıklarda tedavi nasıl yapılır?

Günümüzde alerjik hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar ile oldukça iyi sonuçlar alınmaktadır. Tedaviden iyi sonuç alınması için hekim ve hasta işbirliği çok önemlidir. Hastalık hakkında ve tedavi konusunda hastaların bilgi düzeyinin iyi olması tedaviye yanıtı olumlu yönde etkilemektedir. Bahar aylarında görülen alerjik rinit, astım ve konjunktivit için antihistamin ve kortikosteroid (kortizon) içeren ilaçlar yanında birçok tedavi seçeneği de bulunmaktadır. Bu ilaçların çoğu lokal olarak çok düşük dozda kullanılan ve etkili olan ilaçlardır. Ancak yeni geliştirilen tedavi seçenekleri de umut vermektedir.

Günümüzde alerjik hastalıkların seyrini değiştirebilecek yegâne tedavi metodu alerjen immünoterapisidir (aşı tedavisi). Uzun süreli bu tedaviden başarı sağlanması için uygun şartların sağlanması önemlidir. Aşı sürecinde olası olumsuzlukların önlenmesi için deneyimli kliniklerde yapılması gerekmektedir.

Alerjenlerden korunma tedavinin bir diğer önemli basamağını oluşturmaktadır. Polenler gibi dış ortam alerjenlerinden korunmak kısmen zordur. Ancak alınacak bazı önlemler ile şikâyetlerinizi azaltabilirsiniz.

Baharın güzelliklerini doya doya yaşamanız dileğiyle…

Prof.Dr. Can N KOCABAŞ

Alerji ve İmmünoloji Uzmanı