Berna Kılıç
Dilara Alkaç
$ DOLAR → Alış: / Satış:
€ EURO → Alış: / Satış:

COVID TEDAVİSİNDE ASPİRİNİN YERİ VAR MI ?

Şafak Turgut
Şafak Turgut
  • 18.11.2021
  • COVID TEDAVİSİNDE ASPİRİNİN YERİ VAR MI ? için yorumlar kapalı
  • 23 kez okundu

 

Şafak Turgut ile Hayat bugün bizi tüm dünyayı etkisi altına alan covid – 19 hastalığına götürdü. Bildiğiniz gibi ilk kez 2019 yılında Çin de ortaya çıktı Covid – 19. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Fakültesi Kardiyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Murat Biteker çok değerli bilgilerini bizimle paylaştı. Başarılı, genç ve ödüllü doktor Biteker’in covid – 19 hastalığın da aspirinin yeri var mı ? Yazısı:

COVID tedavisinde aspirinin yeri var mı?

İlk kez 2019 yılında Çin’de ortaya çıkan COVID-19, virüslere bağlı gelişen bir hastalık olmakla birlikte zaman içerisinde bu hastalıkta atardamar ve toplardamar tıkanıklıkları görülmesi bu virüsün damar için endotel tabaka denilen hücre tabakasına da etki eden bir virüs olduğunu düşündürmüştür. Bu düşünceden hareketle aspirin kullanımının COVID-19 hastalığında faydalı olabileceği düşüncesi ortaya çıkmıştır. Ancak bu konuda son 2 yıl içerisinde yapılan çalışmalar farklı sonuçlar ortaya koymuştur. İtalya’da yapılan ASA-CARE isimli çalışmada COVID-19 nedeni ile hastanede yatarak tedavi edilen 984 hasta değerlendirilmiş ve hastaneye yatmadan önce aspirin kullanan ve kullanmayan hastalar karşılaştırılmıştır. Aspirin kullanmakta olan hastalarda ölüm oranları değişmezken solunum desteğine ihtiyaç duyma oranları daha az olmuştur. HOPE-COVID-19 isimli çalışmada 7284 hasta incelenmiş, aspirin kullanımının daha az ölüm, daha kısa süre solunum cihazına bağlı kalma gibi olumlu sonuçlara neden olduğu, üstelik de bunları yaparken kanama riskini arttırmadığı tespit edilmiştir.

Ancak bu vb. çalışmaların birçoğu kayıt çalışmaları ya da gözlemsel çalışmalardır. Bir konu hakkında bilimsel veri tabanlarından ya da gözlemsel araştırma yapıldığı zaman pek çok farklı sonuç bulunabilmektedir. Bilgi çeşitliliğinin artması ile karşılaşılan bu sonuçların oldukça fazla olması ise hangi sonuçların daha güvenilir olduğuna dair şüphe duyulmasına sebep olabilmektedir. Bilimsel araştırmalardan elde edilen verilerin kanıt piramidine bakıldığında araştırma tipleri arasında randomize kontrollü çalışmalar, piramidin en üst kısmında yer alan çalışmalardır. Randomize kontrollü çalışma; yeni çıkan bir bir ilacı, bir tedaviyi veya başka bir müdahale çeşidini test etmek amacıyla benzer özelliklere sahip kişilerin deney ve kontrol grubuna ayrıldığı çalışma modelidir. Deney grubuna, araştırılan müdahale yöntemi uygulanır ve sonuçlar kontrol grubu ile karşılaştırılır. Kontrol grubuna araştırılan müdahale yönteminin bir alternatifi uygulanabilir, etkisiz sahte bir müdahale (plasebo) uygulanabilir veya herhangi bir müdahale uygulanmaz. Her iki grup da araştırmacılar tarafından belirlenen süreler boyunca düzenli olarak takip edililir ve araştırma sonuçları istatistiksel olarak değerlendirililir. COVID-19 hastalığında aspirinin etkinliğini araştıran sadece 2 randomize kontrollü çalışma yayınlanmıştır: Oxford Üniversitesi’nde yapılan RECOVERY çalışması yatarak tedavi edilen hastalar için standart tedaviye aspirin (150 mg/gün) eklenmesinin 28 günlük ölüm oranları ve solunum cihazına bağlanma ihtiyacı açısından fayda sağlamadığı gösterilmiş. Aspirin alan hastalarda 28 günlük takipte taburcu olan hasta oranının bir miktar yüksek olduğu da belirtilmiştir. Amerika’da yapılan ACTIV-4B çalışmasında hastanede yatmasına gerek olmayan 657 COVID-19 hastası ele alınmış ve hastaların bir grubuna günlük 81 mg aspirin verilmiştir. Bu çalışma neticesinde aspirin kullanımının herhangi bir faydası gösterilememiştir.

COVID-19 hastalığının tedavisinde birçok yeni ilaç üzerinde bilim adamları büyük özveri ile çalışmalarına devam ede dursun, eskiden beri kullanılan aspirin, sıtma ilaçları ve bazı anti-viral ilaçlar bu hastalığın tedavisinde kullanılmıştır. Bu ilaçların birçoğundan umut edilen fayda elde edilememiş olması hayal kırıklığına yol açsa da çalışmalar devam etmektedir. COVID-19 salgını ilk başladığında tedavide kullandığımız sıtma ilaçlarını yeterli etkiyi görmediğimiz için tedavi algoritmasından tamamen çıkartmış durumdayız. Aspirin konusunda henüz yeterli veriye sahip olmadığımız açıktır. Avrupa ve Amerika’da birçok ülkenin bu konudaki uygulaması; hali hazırda başka sebepler ile aspirin kullanmakta olan bir kişi COVID-19 hastalığına yakalanmış ise aspirine devam etmek, aspirin kullanmayan bir kişiye ise sadece COVID-19 gerekçesi ile aspirin vermemektir. Aşı uygulamalarından önce ya da sonra da aspirin kullanımı önerilmemektedir. COVID-19 ‘un en etkin tedavisinin aslında bu hastalığa hiç yakalanmamak olduğu ve bunun da en etkin yolunun temizlik-mesafe-maske ve aşı olduğunu unutmamalıyız.

Prof. Dr. Murat Biteker

Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tıp Fakultesi

Kardiyoloji Ana Bilim Dalı